Niemy bohater historii
KATEGORIA: Kultura
Recenzja powstała we współpracy z Grupą Wydawniczą Foksal.
Słyszeliście o turystyce literackiej? Jeśli nie, to książka pt. ”Święto Karkonoszy” autorstwa Sławka Gortycha może być świetnym początkiem tej krajoznawczej wycieczki. Autor rozpoczął swoją przygodę z “Karkonoską Serią Kryminalną” w 2022 roku i dotychczas ukazały się:
Pierwszą akcją są realne wydarzenia po II wojnie światowej i kwestie ustalenia nowych granic państw poprzez górskie pasma. W 1948 roku tereny Karkonoszy były zamieszkiwane przez ludność niemiecką, która dotychczas uważała Hirschberg za swój. Jednak komuniści, aby potępić wroga z zachodu, dokonali jednej z większych w historii okresu nowożytności przymusowych migracji w Europie. Przyczyną zmian społecznych było ustalenie nowych powojennych granic w Europie - w tym temacie potrzebne jest nam zrozumienie dwóch ważnych pojęć używanych ówcześnie propagandowo:
Ważną bohaterką z taką przeszłością jest Emma występująca w pierwszej lini czasowej, czyli w 1948 roku. Przez splot przypadkowych zdarzeń nawiązuje znajomość z polskim żołnierzem Bronisławem Kowalewskim, który jest przesiedleńcem ze wschodu. Jako Niemka znajduje się na marginesie społecznym, on zauważa, że granice to tylko pozorny podział, a Jelenia Góra nie należy do żadnej narodowości. Ich historia się toczy, aż w końcu dochodzi do tragedii, o której nie ma pojęcia i powoli odkrywa syna głównego bohatera.
Druga linia czasowa to rok 2008 i Robert Kowalewski, który przeżywa osobiste problemy w samotności, ma tylko fałszywych przyjaciół. Oni z kolei są synami przyjaciół jego ojca, byli zamieszani we wcześniejszą tragedię, dlatego poniekąd wygląda to jak wzorzec zachowań wymuszający konsekwencje fatum na wszystkich trzech rodzinach. Tutaj również dochodzi do tragicznych, a wręcz kryminalnych zagadek, co ma stanowić wysuwającą się na pierwszy plan fabułę. Oba wątki łączy święto i okrągła rocznica obchodów dni miasta, czyli Jeleniej Góry, która jest niemym bohaterem, obserwuje oba pokoleniowe dramaty.
Fabuła wymaga ogromnego skupienia, ponieważ dwie osie czasowe mogą zmylić czytelnika. Wszystko wokół wydaje się być nadmiernie rozbudowane, aż nienaturalnie, co powoduje, że nie do końca wiemy momentami o czym ma być książka. Sygnowana jest na kryminał, jednak zbyt dużo w niej wątków pobocznych, które za bardzo wysuwają się na wierzch. Charakter książki zostaje przyćmiewane przez np. opis krajobrazu zimowego miasta powojennego albo losy przesiedlonych społeczności. Coś co ma być na pierwszym planie tonie w obliczu pozostałych opowieści, jest ich przesyt.
Książka nie jest o niczym, wręcz przeciwnie - jest o wszystkim i może to jest jej problem. Same Karkonosze są również integralną częścią postaci i ich historia, która jest wyjaśniona w posłowiu od autora. Zaskakująco długie, ale rozjaśnia nam złożoność opowieści. Mniemam, że osoba czytająca ją w samym sercu Jeleniej Góry miałaby większy komfort w jej odbiorze. Być może to jest na nią sposób, należy czytać ją spacerując po karkonoskich okolicach.
Jagna Jaśkowiak
Słyszeliście o turystyce literackiej? Jeśli nie, to książka pt. ”Święto Karkonoszy” autorstwa Sławka Gortycha może być świetnym początkiem tej krajoznawczej wycieczki. Autor rozpoczął swoją przygodę z “Karkonoską Serią Kryminalną” w 2022 roku i dotychczas ukazały się:
- Schronisko, które przestało istnieć (2022),
- Schronisko, które przetrwało (2023),
- Schronisko, które spowijał mrok (2024),
- Schronisko, które zostało zapomniane (2025),
- Święto Karkonoszy (2026).
Pierwszą akcją są realne wydarzenia po II wojnie światowej i kwestie ustalenia nowych granic państw poprzez górskie pasma. W 1948 roku tereny Karkonoszy były zamieszkiwane przez ludność niemiecką, która dotychczas uważała Hirschberg za swój. Jednak komuniści, aby potępić wroga z zachodu, dokonali jednej z większych w historii okresu nowożytności przymusowych migracji w Europie. Przyczyną zmian społecznych było ustalenie nowych powojennych granic w Europie - w tym temacie potrzebne jest nam zrozumienie dwóch ważnych pojęć używanych ówcześnie propagandowo:
- Kresy Wschodnie - Wileńszczyzna, Nowogródczyzna, Polesie, Wołyń, Galicja Wschodnia, Podole - tereny dzisiejszej Litwy, Białorusi oraz Ukrainy, które w przeszłości były terytoriami Polski, następnie weszły do ZSRR bez podziału na państwa narodowe. Polska utraciła je po II wojnie światowej,
- Ziemie Odzyskane - Dolny Śląsk, Opolszczyzna, Pomorze Zachodnie, Pomorze Wschodnie, Warmia i Mazury, Ziemia Lubuska oraz zachodnie fragmenty Wielkopolski. To obszary, które należały do Niemiec, ale po II wojnie światowej Polska je odzyskała, ponieważ przez długi czas stanowiły tereny sporne (w szczególności bogaty w złoża Śląsk).
Ważną bohaterką z taką przeszłością jest Emma występująca w pierwszej lini czasowej, czyli w 1948 roku. Przez splot przypadkowych zdarzeń nawiązuje znajomość z polskim żołnierzem Bronisławem Kowalewskim, który jest przesiedleńcem ze wschodu. Jako Niemka znajduje się na marginesie społecznym, on zauważa, że granice to tylko pozorny podział, a Jelenia Góra nie należy do żadnej narodowości. Ich historia się toczy, aż w końcu dochodzi do tragedii, o której nie ma pojęcia i powoli odkrywa syna głównego bohatera.
Druga linia czasowa to rok 2008 i Robert Kowalewski, który przeżywa osobiste problemy w samotności, ma tylko fałszywych przyjaciół. Oni z kolei są synami przyjaciół jego ojca, byli zamieszani we wcześniejszą tragedię, dlatego poniekąd wygląda to jak wzorzec zachowań wymuszający konsekwencje fatum na wszystkich trzech rodzinach. Tutaj również dochodzi do tragicznych, a wręcz kryminalnych zagadek, co ma stanowić wysuwającą się na pierwszy plan fabułę. Oba wątki łączy święto i okrągła rocznica obchodów dni miasta, czyli Jeleniej Góry, która jest niemym bohaterem, obserwuje oba pokoleniowe dramaty.
Fabuła wymaga ogromnego skupienia, ponieważ dwie osie czasowe mogą zmylić czytelnika. Wszystko wokół wydaje się być nadmiernie rozbudowane, aż nienaturalnie, co powoduje, że nie do końca wiemy momentami o czym ma być książka. Sygnowana jest na kryminał, jednak zbyt dużo w niej wątków pobocznych, które za bardzo wysuwają się na wierzch. Charakter książki zostaje przyćmiewane przez np. opis krajobrazu zimowego miasta powojennego albo losy przesiedlonych społeczności. Coś co ma być na pierwszym planie tonie w obliczu pozostałych opowieści, jest ich przesyt.
Książka nie jest o niczym, wręcz przeciwnie - jest o wszystkim i może to jest jej problem. Same Karkonosze są również integralną częścią postaci i ich historia, która jest wyjaśniona w posłowiu od autora. Zaskakująco długie, ale rozjaśnia nam złożoność opowieści. Mniemam, że osoba czytająca ją w samym sercu Jeleniej Góry miałaby większy komfort w jej odbiorze. Być może to jest na nią sposób, należy czytać ją spacerując po karkonoskich okolicach.
Jagna Jaśkowiak